İçeriğe geç →

Üniversite Yönetim Kurulları Döner Sermaye Hizmetlerinin Fiyatlarını ve SUT’da Yer Almayan Hizmetlerin Puanlarını Belirleyebilir mi?

Bu yazı son mevzuat değişiklikleri karşısında ortaya çıkan iki soruyu yanıtlamayı amaçlamaktadır. İlk soru, üniversite döner sermaye işletmelerince sunulan hizmetlerin fiyatlarının belirlenmesi hususunda üniversite yönetim kurullarının yetkisinin devam edip etmediği; ikinci soru ise, döner sermaye işletmelerince hizmet sunan personele yapılan ek ödemelerin hesaplanmasında kullanılan puanların tespiti bakımından üniversite yönetim kurullarının (sınırlı) yetkisinin devam edip etmediğidir.

FİYAT TESPİTİ BAKIMINDAN:

2841606.11.1981’de yürürlüğe giren YÖK Kanunu’nun döner sermayelerini düzenleyen 58. maddesinin;

1. fıkrasının (b) bedninde ” Döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları, sermaye limitleri, işletme ile ilgili yönetim işlerinin yürütülmesi esasları ve muhasebe usulleri, Maliye Bakanlığının olumlu görüşü alınmak suretiyle Yükseköğretim Kurulunun tespit edeceği esaslara göre ilgili kurumun veya birimin döner sermaye yönetmeliğinde belirtilir. ” hükümü yer almaktaydı.

Bu kapsamda 05.07.1983 t. ve 18098 s. RG’de “2547 SAYILI YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU’NUN 58. MADDESİNE GÖRE DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİNİN KURULMASINDA UYULACAK ESASLARA İLİŞKİN YÖNETMELİK” yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmeliğin “Fiyatların Tespiti” başlıklı 5. maddesinde (Değişik:RG-25/12/1998-23564) “Bu işletmelerde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatlarının tespitinde piyasa fiyatları göz önünde tutulur. Ancak sosyal içerikli hizmetlerin fiyatlandırılmasında, piyasa fiyatları yanında özellikle kamu yararı dikkate alınır. Mal ve hizmetlerin fiyatları üniversite yönetim kurulunca tespit edilir. Fiyat tespitinde diğer üniversitelerde uygulanan fiyatlar ile üretim ve hizmetin niteliği ve çevre şartları da göz önünde tutularak gerekli koordinasyon Yükseköğretim Kurulu tarafından sağlanır.” hükmü yer almaktadır.

Kanun’un 58. maddesi, ilk olarak 17.08.1983 tarihili ve 2880 sayılı Kanun’un (RG: t.18.08.1983, s.18140) 31. maddesi ile tümüyle değiştirilmiştir. (Madde tümüyle değiştirilmiş olmakla beraber bazı fıkra ve bentleri; örn. yukarıda değinilenler, önceki halinin aynıdır.) Daha sonra çeşitli tarihlerde kısmen değişikliklere uğrayan 58. madde son olarak 21.01.2010 t. ve 5947 s. Kanun’un (RG: t.30.01.2010, s.27478) 5. maddesi ile bir kez daha tümüyle değiştirilmiştir. (Bu metinde de daha sonra kısmi değişiklikler yapılmıştır.) Maddenin son halinin (ı) bendinde “Döner sermaye işletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü varlığını sürdürmektedir. Yukarıda değindiğimiz 05.07.1983 tarhili yönetmelik bu kapsamda çıkarılmış olduğundan YÖK tarafından yenisi çıkarılıncaya kadar yürürlüğünü sürdürmektedir. Dolayısıyla, değinilen yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca döner sermaye işletmelerinde üretilen mal ve hizmetlerin fiyatlarını belirleme yetkisi üniversite yönetim kuruluna aittir.

PUAN TESPİTİ BAKIMINDAN

Diğer taraftan, döner sermaye gelirlerinden üniversite çalışanlarına dağıtılacak payların tespitinde dikkate alınan puanların hesabı bakımından şu değerlendirme yapılabilir:

Kanun’un 58. maddesinin (h) bendi (Değişik: 17/2/2011-6114/17 md.) “… Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” hükmünü içermektedir. Bu bentle verilen görev ve yetki uyarınca YÖK “YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARINDA DÖNER SERMAYE GELİRLERİNDEN YAPILACAK EK ÖDEMENİN DAĞITILMASINDA UYGULANACAK USUL VE ESASLARA İLİŞKİN YÖNETMELİK”i yayınlamıştır. (RG: t. 18.02.2001, s.27850)

Söz konusu yönetmeliğin Geçici 1. maddesi 19.09.2012’de yapılan değişiklik öncesinde şu şekilde idi:

“(1) Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında sayılan birimler için  Yükseköğretim Kurulunca “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” düzenleninceye kadar, bu cetvel yerine 12/5/2006 tarihli ve 26166 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Görevli Personele Döner Sermaye Gelirlerinden Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (tt) bendi uyarınca yürürlüğe konulmuş olan yönergede yer alan  puanlar esas alınır. Bu puanları %30’a kadar artırmaya veya eksiltmeye yönetim kurulları yetkilidir. Yönergede bulunmayan işlemler için belirleme yapmaya Yükseköğretim Kurulu yetkilidir. Bu tespit yapılıncaya kadar  yönetim kurulları tarafından gerekli belirleme yapılır.

(2) Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası dışındaki diğer birimler için Yükseköğretim Kurulu tarafından “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” ile ilgili düzenleme yapılıncaya kadar, bu Yönetmelikteki esaslara uygun olarak kurum yönetim kurulu düzenleme yapmaya yetkilidir.

Ancak, 19.09.2012 t. ve 28416 s. RG’de yayınlanan yönetmelik değişikliği ile Geçici 1. maddenin 1. fıkrası şu şekilde değiştirilmiştir:

“(1) Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrasında sayılan birimler için Yükseköğretim Kurulunca “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli” düzenleninceye kadar, bu cetvel yerine 12/5/2006 tarihli ve 26166 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurum ve Kuruluşlarında Görevli Personele Döner Sermaye Gelirlerinden Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (öö) bendi uyarınca yürürlüğe konulmuş olan yönergede yer alan puanlar esas alınır. Bu puanları % 50’ye kadar artırmaya veya eksiltmeye yönetim kurulları yetkilidir. Yönergedeki puanlarda değişiklik yapılması halinde yapılan değişikliklerin hangi oranda yansıtılacağı hususunda da yönetim kurulları yetkilidir. Yönergede bulunmayan işlemler için belirleme yapmaya Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.

Görülmektedir ki, 19.09.2012’de yapılan değişiklikle, 58. maddenin (c) fıkrasında sayılan birimler bakımından, Geçici 1. maddede atıf yapılan Yönerge’de (Sağlık Uygulama Tebliği’nde – SUT) bulunmayan işlemler bakımından üniversite yönetim kurulları tarafından puan tespit etme (geçici) yetkisi kaldırılmıştır. Bu tarihten başlayarak, SUT’ta bulunmayan işlemler bakımından YÖK bir tespit yapıncaya kadar üniversiteler herhangi bir puan tespiti yapıp uygulayamayacaklardır. (18.02.2001-19.09.2012 arasındaki dönem bakımından yönetim kurullarının bu yetkisi var idi.) 58. maddenin (c) fıkrası dışındaki birimler bakımından ise yönetim kurullarına verilmiş olan bu geçici yetki devam etmektedir.

Yazının kaleme alındığı tarih: 05.11.2012  – Güncelliğini yitirmiş olabilir.

Kategori: Hukuk