Karalama Defterim

Patates

Ertuğrul Akçaoğlu — Sun, 29 Aug 2010 09:53:55 +0000

Geçtiğimiz hafta Ankara Panora AVM içindeki Kipa’dan patates aldık. Patates deyip geçmeyin, son yıllarda yediğim en güzel patatesti bu. O yüzden, internete not düşme gereği gördüm. Or-Na A.Ş diye bir firma Volki markası altında file içinde paketlemiş patatesleri. Bazılarını “yemeklik” olarak işaretlemiş, bazılarını ise “kızartmalık”. Bizim aldığımız yemeklik patatesti. Patatesler Afyon’da üretilmiş. Üreticinin adı Hasan Dursun’muş. Ellerine, emeklerine sağlık. Çok uzun zamandır ilk kez bir yemek yerken patatesin tadı damağımda kaldı.

Mitsubishi Carisma GDI Ağır Bakımı

Ertuğrul Akçaoğlu — Sat, 14 Aug 2010 21:47:35 +0000

Carismaları ve özellikle de GDI’leri kötülemek isteyenler, bu arabaların parçalarının pahallı olduğunu söylerler. Doğrudur, eğer bir Carisma’yı (pencere düğmeleri dışında) bozmayı başarır veya arabayla kaza yarsanız, parçaları çok ucuz değildir. Ancak, hor kullanılmadıkça hemen hiç bir problem çıkarmayan bir araç olduğu için Carisma’ların “bakım maliyetleri” genelde yağ ve filtre değiştirme masrafından ibarettir.

Carisma’ların “en ağır bakımı” 80.000 km’de bir yapılıyor. Bir süre sonra benim aracımın da ağır bakım zamanı gelecek. Bu iş için cebimden ne kadar çıkacağını merak ettim ve servis kitapçığından 80.000 bakımında değişmesi gereken parçaları bulup, internetten güncel fiyatlarını tespit ettim. Otomatik vitesli Mitsubishi Carisma 1.8 GDI 16v (125 PS) için (ağır) bakım maliyeti şöyle çıktı:

(Parantez içindekiler benim kullanmayı düşündüğüm marka/modeldeki parçalardır.)

Her 10.000 km.’de bir değişmesi gereken/önerilenler:

Polen filtresi: 25 TL (Valeo 715548)
Motor yağı – 3.8 litre: 70-120 TL (Shell Helix Ultra Extra 5w-30 veya Mobil 1 ESP 5w-30)
Motor yağı filtresi: 10 TL (Bosch 0 451 103 364)

Her 20.000 km.’de bir değişmesi gereken/önerilenler:

Hava filtresi: 20 TL

Her 40.000 km.’de bir (ya da daha çabuk gelirse her 2 yılda bir) değişmesi gereken/önerilenler:

Şanzıman yağı – manuel vites için 3,4 litre; otomatik vites için 6 litre, EP GL5: 30 TL
Motor soğutma suyu / Antifiriz, 6 litre: 20 TL
Fren hidrolik yağı, DOT4: 15 TL

Her 60.000 km.’de bir değişmesi gereken/önerilenler:

Yakıt filtresi: 25 TL (Bosch 0 450 905 908)

Her 80.000 km.’de bir değişmesi gereken/önerilenler:

Buji : 100-120 TL (NGK IZFR6B iridium buji)
Triger kayışı: 200 tl (Bir internet kaynağında triger ile egzantrik gergisinin de değişmesi gerektiği yazılmış ama bunun doğruluğunu teyit edemedim.)

Özetle,

her 10,000′de bir 100-150 TL,

her 20,000′de bir + 20 TL,

her 40,000′de bir + 65 TL,

her 60,000′de bir +25 TL ve

her 80,000′de bir + 300-330 TL harcamak gerekiyor Carisma’nın bakımı için.

Diğer bir ifade ile bu arabanın “en ağır” bakımı 500-550 TL (+ işçiliğe vereceğiniz 50-100 TL) tutuyor. Bu, 5-6 yılda bir kez ödenecek bir rakam. Arabanın yıllık bakım maliyeti 150-200 TL’yi (o da en kaliteli yağı kullandığınızda) geçmiyor. (Benzine ayda kaç para ödüyorsunuz?)

En başta da dediğim gibi, arabaya bakmaz ve bozarsanız ya da çarparsanız çıkaracağı masraf az olmayacaktır! O yüzden arabanıza “bakın” ve dikkatli kullanın.

Mitsubishi Carisma GDI Oksijen Sensörü

Ertuğrul Akçaoğlu — Sat, 14 Aug 2010 16:22:46 +0000

Mitsubishi Carisma’larda bulunan oksijen sensörü 40.000 mil yani yaklaşık olarak 64.000 km.de ömrünü dolduruyormuş. Bozuk bir oksijen sensörü aracın %20-30 daha fazla yakıt harcamasına, motorun düzensiz çalışmasına ve katalatik konvertörün bozulmasına neden olabiliyormuş.

1.8 GDI motorlu (125 PS) Carisma’lara uyan oksijen sensörünün numarası öğrenebildiğim kadarıyla şöyle:

Mitsubishi orjinalinin kodu: MD 340 904

NTK marka olanı: OZA448-E53

Bosch marka olanı: 0258 005 110

Mitsubishi Carisma Cam Düğmesi

Ertuğrul Akçaoğlu — Wed, 11 Aug 2010 23:10:53 +0000

Carisma sahipleri bilirler, arabaları tank gibidir ama cam düğmeleri bozuktur, kırıktır. Servis şöför taradınfaki tüm camları kontrol eden üniteye (2001 sonrası modellere) 400-500 TL para ister. Bu ünite üzerinde dört adet cam açma kapama düğmesi, bir adet camları kilitleme düğmesi ve bir de merkezi kilit düğmesi yer alır. Bu ünite söküldüğünde merkezi kilit düğmesinin bağlı olduğu devre ile cam düğmelerinin bağlı olduğu devrenin birbirinden bağımsız olduğu görülür. Çoğu kimse bilmez ama 2001 öncesi Carisma’larla SpaceStar’ların cam düğmeleri (üzerinde merkezi kilit düğmesi olmayan şöför tarafı pencere kumanda üniteleri) 2001 sonrası Carisma’lara uyar. Yapılması gereken Ebay’den 30-40 TL’ye bunlardan bir tane alıp (Türkiye’de 150 – 200 – 300 TL’ye satıyorlar) , söküp içinden çıkacak düğmelerle devreyi, 2001 ve sonrası Carismanızın cam kumanda ünitesinin içine takmaktan ibarettir. (Yolcu tarafı düğmelerini 20TL’ye almak mümkün.)

Mitsubishi Carisma GDI’lerde Tekleme, Rölanti Sorunu

Ertuğrul Akçaoğlu — Wed, 11 Aug 2010 22:20:20 +0000

GDI motorlu Mitsubishi’lerde (Carisma, Pajero, SpaceStar vs.) ve Volvo’larda (eski kasa S40 1.8i) düzensiz rölanti sorununa rastlanabiliyor. Anladığım kadarıyla bu sorunun temel sebebi doğrudan enjeksiyonlu motorlarda (GDI, TSI, FSI vs. ile diesel motorlarda) diğer motorlara göre daha çabuk başgösteren karbon (kurum) kirlenmesi sorunu. Uzun yol yapmayan, hep şehiriçinde kullanılan araçlarda kısa süre içinde karbon kirlenmesi oluyor. Bunun sonucunda da araçlarda tekleme, rölanti düzensizliği, güçten düşme, yakıt sarfiyatında artış gibi sorunlar başgösteriyor.

Eğer böyle sorunlarınız varsa ve arabanızın arıza lambası yanıyorsa ilk yapmanız gereken bir servise giderek arabanızı bilgisayara (Carismalar MUT-II denen cihaza bağlanıyor) bağlatmak ve hata kodunu öğrenmek. Oksijen sensöründen (ki bunların ömürleri yaklaşık 40,000 mil – ~64000 km. imiş) MAF (massive air flow) sensörüne kadar pek çok parça arızanınızın sebebi olabilir. Olmayabilir de…

Epey araştırdıktan sonra bu parçaların kolay kolay bozulmadığını, çoğu zaman sorunun EGR ve PCV valfleri yüzünden arabanın boğaz kelebeği (throttle body) ve emme manifoldundaki (intake manifold) kirlenme olduğunu öğrendim. (EGR valfinden emme manifolduna dönen egzos gazı içinde sülfür/kükürt parçacıkları, PCV valfinden manifolda dönen hava içinde de yağ parçacıkları oluyor ve bunlar birleşince motor içinde kuruma yol açıyormuş… İngilizce bilenler fazlası için buraya bakabilirler.) Kirli motorda da tekleme, rölanti düzensizliği vs. başgösteriyormuş.

Kurumdan kurtulmak için yapabilecekleriniz şunlar:

1- Boğaz kelebeğini ve emme manifoldunu söktürüp temizletebilirsiniz. (Servis Mitsubishi Carisma’nın “bozuk” boğaz kelebeği için 3,500 TL civarında bir para isteyeceğinden önce boğaz kelebeğinizin gerçekten bozuk mu yoksa sadece kirli mi olduğunu anlamanız size epeyce para tasarruf ettirebilir. Aynı parça Volkswagen’lerde 400-500 TL’ye satılıyor…) Karbüratör temizleyici ile boğaz kelebeğini temizlemek, bir gece benzine yatırıp sonra basınçlı su ile yıkamak suretiyle de emme manifoldunu temizlemek mümkünmüş…

2- Eğer arabanız yüksek kilometrede değilse, belli aralıklarla carbon-clean türü uygulamalar yaptırabilirsiniz. (Carbon-clean çok yol yapmış motorların contalarını eritebiliyor, bu da yağ kaçırma sorununa yol açabiliyor!)

3- Arabanıza Mitsubishi servisinde karbon temizliği yaptırabilirsiniz. Mitsubishi ceviz kabuğundan ürettiği özel bir toz ile motordaki karbon artıklarını temizleyebiliyor.

4- Eğer arabanız hali hazırda problemsiz çalışan bir araba ise “İtalyan usulü bakım” (Italian tune up) ile motoru temiz tutmak mümkünmüş. (İngilizce bilenler İtalyan usulü bakımın nasıl yapıldığını buradan okuyabilirler. Bilinçli uygulanmazsa motora ciddi zararlar verebilecek olan bu yöntemi burada açıklamayacağım…)

Arabanıza karbon temizliği yaptırırken EGR ve PCV valflerini de söktürüp temizletmeyi, mümkünse PCV valfi ağzına filtre taktırmayı unutmayın derim. Hazır temizliğe başlamışken, benzin ve yağ filtrelerinizi değiştirmenizi de öneririm.

GDI motorlarda rölanti sorunu anladığım kadarıyla iki şekilde kendini gösteriyor. Bazı arabalarda motor hareket halinde düzgün çalışırken aracın durduğu anlarda (örneğin, kırmızı ışıkta beklerken) motor devri rölanti esnasında olması gereken 750 rpm’den 0-50 rpm’lere düşüyor, motor duracak gibi oluyor, hatta bazen duruyor. Ben bu sorunun yukarıda değindiğim karbon (kurum) kirlenmesinden ve/veya MAF sensörü arızasından kaynaklandığını düşünüyorum (ancak emin değilim).

İkinci bir tür rölanti sorunu ise motorun devrinin kendi kendine aniden yükselmesi ve sonra düşmesi şeklinde kendini gösteriyor. Ben bu sorunun ise esasen boğaz kelebeği ile ilgili olduğunu düşünyorum.

Bazı GDI’lerde boğaz kelebeğini kumanda eden elektrik motoru içindeki mıknatıslar yerinden kopabiliyor ve dolayısıyla boğaz kelebeği doğru hareket edemediği için yukarıda tarif ettiğim rölanti problemleri olabiliyromuş. Bu sebeple iyi bir ustaya boğaz kelebeğinizi söktürüp, temizletip, bu arada kelebek motoru içindeki mıknatısların yerlerine yapışık olup olmadığını kontrol ettirmekte fayda olabilir. Eğer mıknatıslar yerinden kopmuş ise yüksek ısıya (>150 derece) dayanıklı metal yapıştırıcısı ile yerlerine yapıştırılmaları gerekli. Şu video bu sorunu ve çözümünü gösteriyor. (Bu çözümün tüm rölanti sorunlarına deva olmadığını da not edeyim):

Mitsubishi Carisma GDI Buji

Ertuğrul Akçaoğlu — Wed, 11 Aug 2010 20:55:48 +0000

Arabamın bujilerini değiştirme vakti gelmişti. Servise bujilerin fiyatını sordum, 130 TL civarında bir rakam telaffuz ettiler. Bunun üzerine arabamın bujilerinin neden pahallı olduğunu merak ettim ve araştırdım. Meğer 1,8 GDI motorlu Carisma’lar NGK tarafından üretilen Iridium bujileri kullanıyormuş. (Model no IZFR6B) Bu bujilerin özelliği yüksek sıcaklık altında dahi ısılarını muhafaza edebilmeleri ve uzun ömürlü olmalarıymış. Normal bir bujinin yaklaşık on bin kilometrede bir değiştirilmesi gerekirken iridium bujiler altmış bin kilometrede bir değiştirilirmiş.

NGK’nın IZFR6B Iridium bujisinin tırnak aralığı 0,6 mm. Bu bujiye alternatif olarak Denso’nun IK20 veya IK22 numaralı, gene iridium olan, bujilerini kullanmak mümkünmüş. Bu bujilerin tırnak aralığı 0,4 mm. imiş.

Ben iridium buji yerine 1,6 motorlu Carisma’lara takılan ve ebatları itibariyle 1.8 GDI Carisma’ya da uyan (ama servise sorsanız muhtemelen “olmaz” diyeceklerdir) NGK’nın BKR6E-11 numaraları bujisini aldım. Bu buji ucuz, seti 20 TL. Tırnak aralığı 1.1 mm. (Aynı bujinin iridium olanı da var, BKR6EIX-11) Ustaya bujileri takmadan önce tırnak aralığını 0,6 mm olarak ayarlamasını söyledim. Yaklaşık 3,500 kilometredir motor üzerinde bu bujilerle çalışıyor. Yakıt sarfiyatımda dikkatimi çeken bir değişiklik olmadığı gibi buji değişikliği motoruın işleyişini de müspet veya menfi anlamda etkilemedi. (Siz yine de benim sözüme güvenip hareket etmeyin. Önce yetkili servisinize danışın…)

Mitsubishi Carisma GDI Motor Yağı

Ertuğrul Akçaoğlu — Wed, 11 Aug 2010 20:36:09 +0000

Mitsubishi Carisma 1.8 GDI’ya hangi motor yağı kullanılması gerektiği konusunda herkesin ayrı bir fikri var. Arabamın önceki sahibi 0w-30 (sentetik) yağ koyuyormuş. Arabayı götürdüğüm özel servis 10w-40 yağ (bu yağ sentetik değil, mineral) koymam gerektiğini söylemişti. Ankara’daki bir yetkili servis ise bu arabalara sadece 0w-40 yağ konması gerektiğinde ısrarcı olmuştu.

Şayet arabanın kullanma veya tamir kitapçıklarına bakarsanız bulunduğunuz bölgedeki hava sıcaklıklarına göre pek çok çeşit yağ kullanmanızın mümkün olduğunu görürsünüz.

Ben, Ankara’da, arabama kışları 5w-40 tam sentetik (Castrol Edge 5w-40), yazları ise 10w-40 sentetik motor yağı koymayı tercih ettim (Shell Helix HX7). Her iki yağdan da memnun kaldım.

Ancak, biraz araştırdıktan sonra İngiltere’de, GDI motor taşıyan Mitsubishi ve Volvo’lar için özel olarak üretilmiş olan Shell Helix Plus AH 10w-30 yağın kullanıldığını öğrendim. Bu yağ belli ki Türkiye’de satılmıyor. Muhtemelen artık üretilmiyor da. Bir sonraki yağ değişiminde motora 5w-30 tam sentetik yağ koyacağım. (Shell Helix Ultra Extra 5w-30 veya Mobil 1 ESP 5w-30). Bu yağın GDI, FSI, TSI gibi doğrudan enjeksiyonlu motolardaki EGR ve PCV valflerinin neden olduğu karbon (kurum) oluşumunu asgari düzeyde tutacağını düşünüyorum.Zira Shell bu yağın “emisyon sistemini koruyan düşük SAP (Sülfatlı Kül, fosfor, Kükürt) oranlı yağ” olduğunu beyan ediyor. Anladığım kadarıyla GDI motorların temel problemi de bu zaten…

Hastayım

Ertuğrul Akçaoğlu — Mon, 02 Aug 2010 14:29:15 +0000

Yine…

Bir Gün

Ertuğrul Akçaoğlu — Wed, 26 May 2010 21:55:47 +0000

Her çıkışın bir inişi,
her gidişin bir dönüşü
varmış.

Çocuklar büyür,
bir gün
yuvadan uçarmış.

Öyle bir yere çıkacağım,
öyle bir yere gideceğim
ki
sevdiceğim,
bir gün
ne inmek,
ne dönmek
olmayacak.

Söyleyemediğin

Ertuğrul Akçaoğlu — Mon, 19 Apr 2010 20:12:39 +0000

Bilip de doğruyu saplanmışsan yanlışa,
Maraton koşarken mehter marşıysa dilindeki,
Bağımlıysan…

Bağımlıysan,
Bağırdıkça kısılıyorsa sesin,
Her gün uzaklaşıyorsa geleceğin,
Uyumak ve uyanmak istemiyorsan…

Neydin sen, ne oldun?
Ve ne olacak biliyor musun yarın?
Varken yoksun, ya yokken var mısın?

Var mısın?

Artık hiç duyulmuyor sesin.