Karalama Defterim

Önceki yazılarımı okuyanlarınız Mart 2007′den beri Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde bir dijital belge üretme projesi yürüttüğümüzü bilirler. Hukuk fakültesi dergilerini dijital ortama aktarıp İnternet’ten araştırmacıların erişimine sunma amacıyla başlayan bu proje, büyüyüp olgunlaşmaya başladı. Adı dergi projesinden “Türkiye’ye Armağan Projesi”ne dönüştü. Çok güzel tepkiler almaya başladı.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi’nin ve Ankara Law Review’un bütün sayılarını (yaklaşık 240 cilt dolusu makale) İnternet’e aktarmak bize yetmedi. Hocalarımızın yazdığı 80 kadar monografiyi de İnternet’ten hukuk öğrencileri ve araştırmacılarla paylaştık. Bu kolleksiyona her gün yeni eserler eklemeye devam ediyoruz. (Bkz: http://auhf.ankara.edu.tr)

Gelelim büyük habere:

Siz bu satırları okurken öğrencilerimiz ile idari ve akademik personelimizden oluşan küçük bir ekip fakültemiz kütüphanesinin müzesinnde yer alan nadide eserleri dijital ortama aktarmaktalar. Hedefimiz, Nisan ayı başında değerine paha biçilemez ve hiç bir yerde (kolay kolay) bulunamaz eserleri (ki 200 kadar eserden bahsediyorum) kilitli camekanların içinden çıkarıp sizlerin masalarının üstüne koyabilmek.

Projenin bu aşamasının teknik detaylarını daha sonra paylaşacağım sizlerle. Tahmin edeceğiniz üzere bu kez bir tarayıcı (scanner) kullanmıyoruz. Kitaplara hiç zarar vermeden taramanın yollarını bulduk!

Sevinçliyim. Ufak adımlarla da olsa hukukumuza, kütüphaneciliğimize ve araştırmacılarımıza büyük katkı sağlayacağına inandığım bir işle uğraşıyoruz. Ve sevinçliyim, çünkü öğrencilerimiz, fakülte yönetimi, asistan arkadaşlarım hep birlikte çalışıyoruz.

AÜHF Logo

Ve sonunda bitti! Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergileri tümüyle dijital ortama aktarıldı; sitesi ve DVD’si hazırlandı. Birazdan saatler 1 Mayıs 2007′nin ilk dakikalarını gösterdiğinde dergilerin sitesini herkesin erişimine açacağım. Bu konuyla ilgili bir önceki yazımdan bugüne kadar geçen on beş gün içinde neler yaptığımızı kısaca anlatmak istiyorum size.

Fakültemizin üç öğrencisi Caner Yılmaz, Durmuş Cevlan ve Burak Şahin önce dergileri cilt cilt TIFF (resim) formatında taradılar, sonra OCR yazılımıyla bu resimleri yazıya dönüştürdüler. Dönüştürme işlemi epeyce başarılı olmakla berbaer yinede hatalar içeriyordu. Bu hataları kontrol edip düzeltmeye yetecek kadar vakit olmadığı için her bir ciltteki bütün makaleleri içinde yazı gizli resim PDF formatında ayrı ayrı kaydettiler. (Caner ile Durmuş daha çok çalıştı, Burak biraz kaytardı ama o da sonradan gene dergiyle ilgili başkaca işlerde yardım etti.)

Öğrenciler bu işleri yaparken ben dergilerin eksiklerini gidermek, araştırma görevlisi arkadaşlardan gelecek künyeleri toparlamak, sitede kullanılacak yazılımı belirlemek, siteyi tasarlamak gibi her biri başlı başına ıvır zıvır iş olan ama birarada adamı epeyce zorlayan işlerin peşinde koşturuyordum.

(daha fazla…)

HP Scanjet 8390

Dergi projesinde kullanacağımız tarayıcı perşembe günü geldi. Alınan tarayıcı HP Scanjet 8390.

Tek taraflı (simplex) modda 35, çift taraflı (duplex) modda 70 sayfayı bir dakika içinde tarayabiliyormuş bu yazıcı. Elbette gerçek kullanımda biz bu hızları yakalayamayacağız.

İki bilgisayarla birlikte tarayıcıyı fakültedeki bir odaya yerlestirdik. Tarayıcının bağlı olduğu bilgisayar yine bir HP. 2.4 ghz. hızında AMD Athlon 64 işlemcisi, 512 MB belleği (RAM) ve 80 GB’lik SATA harddiski var. Bu bilgisayarın belleğini 2 GB’ye yükselltim. Bu bilgisayara bir de 1 adet 250 GB’lik harddisk ekleyeceğim. (Tarama için tercih ettiğim TIFF formatındaki dosyalar oldukça büyük yer kaplıyor.) Tarayıcı gayet kullanışlı tarama (scan) ve optik karakter tanıma (OCR) yazılımlarıyla beraber geldi. Tarayıcı ve bağlı olduğu bilgisayar 400-500 sayfalık bir dergiyi 300 dpi çözünürlükle 25-30 dakika’da hem tarayabiliyor hem de içeriğini yazıya dönüştürebiliyor. Eğer 600 dpi çözünürlüğe çıkarsak sadece tarama işlemi bir saati aşabiliyor. HP’nin yazılımı 300 dpi ile 600 dpi arasındaki seçeneklere izin vermiyor. 300 dpi çözünürlük ekranda çok tatminkar gözükmese de yaptığım denemeler 600 dpi ile arasında sadece dikkatli bir gözün yakalayabileceği kadar az fark olduğunu ortaya koyduğu için taramaları 300 dpi’da yapmaya karar verdim. (Bir ara buraya 300 dpi ve 600 dpi ile taranmış sayfaların örneklerini koyarım.)

(daha fazla…)

Daha önceki yazımda Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nin yeni dekanı Prof. Feyzioğlu’nun ilk icraatlarından biri olarak 1943 yılından beri yayınlanmakta olan Fakülte Dergi’sini Internet’e taşımak istediğini ve bu işin teknik kısmı için beni görevlendirdiğini yazmıştım. O yazıyı pek tekrar etmeden konuyu kısaca özetleyip neler yapmakta olduğumuzu aktarmak istiyorum:

Proje, tahmin edeceğiniz üzere, iki parçalı: İlk aşama eski sayıların dijital ortama aktarılması ve Internet’ten yayınlanması. İkinci aşama yeni sayıların baskıya ek olarak doğrudan Internet’te yayınlanması. İkinci aşamayı halletmesi kolay, bizi asıl uğraştıracak olan ilk aşama.

(daha fazla…)

Geçen sene güz dönemi başlamadan önce fakültedeki dersleri İnternet’e taşıyabilir miyiz diye düşünmüş, hocalarımın da desteğiyle – bir pilot proje olarak – vergi ve maliye dersleri için bir site hazırlamaya karar vermiştik. Kullanmak istediğimiz kaynak kodu açık yazılımı (Atutor) fakültenin vebsitesini ağırlayan sunucuya yerleştirmek uygun görülmediği için fakültenin depolarındaki eski bilgisayarlardan birini sunucu haline getirmiş ve hazırladığımız siteyi o sunucuya yüklemiştim. Ne yazık ki o sunucuyu üniversitenin ağı üzerinden erişime açamadık. Bunun üzerine ben de siteyi kendi servis sağlayıcıma taşıdım. Kasım ayından beri AÜHF’nin lisans düzeyindeki vergi hukuku ve maliye dersleri www.ekonomivehukuk.com sitesi üzerinden dersin öğrencilerine hizmet veriyor. Benim bu dersler için hazırladığım sunucu ise uzunca bir süre odamda bir köşede bekledikten sonra sonunda formatlandı ve fakültenin bilgisayar salonunda öğrencilerin kullandığı bir terminal olarak işgörmeye başladı.

Bu ay içinde yeni bir gelişme oldu. Fakültenin yeni dekanı beni çağırıp fakültenin yayınladığı dergileri bundan sonra İnternet üzerinden de yayınlamak istediğini bunu yapıp yapamayacağımızı sordu. Yaparız, dedim. Zaten daha önceden de yapmıştık. 1999 yılında fakülte dergisinin bir sayısını İnternet üzerinden yayınlamıştık. Sonra ben yurtdışına gidince o proje yarım kalmış, sonradan da birileri siteyi yenilerken eskileri arşivlemediği için yayınlanan dergi de kaybolup gitmişti. Fakülte dergisinin İnternet’te yayınlanması yıllardır değişik ortamlarda konuşulurdu ama bugüne kadar herhangi bir başlangıç yapılmamıştı. Bunda biraz benim de kusurum var sanırım. İdare hukukçusu bir ağabeyim bundan bir kaç ay önce aynı konuyu bana açmıştı aslında. Destek sözü vermiştim ama kendi hayatımdaki sıkıntıları hâlâ aşamadığım için bir türlü bu işe girişememiştik. Yeni dekanımız belli ki ilk icraatlarından biri olarak önem veriyordu derginin İnternet’ten yayınlanması işine.

(daha fazla…)

Sanırım, orta sınıfa mensup binlerce kişinin cebine kredi kartı koymanın, bu kişilere her yıl bir kaç yüz bin yeni kişiyi eklemenin ve o kişilerin kredi kartlarını yıllarca hemen hergün yanlarında taşımalarını ve kullanmalarını sağlamanın yeni bir yolunu buldum. Şaka değil, gerçekten.

(daha fazla…)

Ankara Üniversitesi Cebeci Kampüsü’nde okuyan öğrencileri ve kampüste çalışanları İnternet’te buluşturmak, üniversite adaylarına kampüsü ve kampüs çevresini tanıtmak için bir vebsitesi hazırlamak istiyorum. Bu sebeple cebecikampusu.com alanadını satın aldım. Bu alanadı altında kuracağım vebsitesi ile ulaşmak istediğim temel amaçlar şunlar:

1- Kampüsün içindeki bütün fakülteleri, enstitüleri, kütüphaneleri, sosyal tesisleri, diğer birimleri incelemek ve bunları tanıtan bilgileri İnternet’e aktarmak.

2- Kampüsteki etkinlikleri haber vermek.

3- Kampüsün aslında binalardan değil insanlardan oluştuğu düşüncesinden hareketle farklı fakültelerin öğrencilerini, hocalarını, personellerini sanal ortamda kaynaştırmak.

4- Kampüsü çevreleyen semtlerin ekonomik ve sosyal yapısını incelemek, kampüs çevresindeki imkanlar, etkinlikler hakkındaki haberleri İnternet’ten erişilir kılmak.

Yalnız bu amaçlara ulaşabilmemin önünde büyük bir engel var: Tek başımayım. Benim ne bilgim, ne vaktim, ne de enerjim yeter bu pro(c)eyi gerçekleştirmeye. Açıkcası şu anda hiç vaktim de yok.

İşte bu sebeple sizin yardımınıza ihtiyacım var!

Ben sitenin altyapısını hazırlayabilir (ki kısmen hazır zaten), sitede kullanacağım yazılımı Türkçeleştirebilirim; ancak, sitenin içini dolduracak yazıları hazırlayamam. Umudum, Cebeci Kampüsü ve çevresi hakkında bilgili olan kişilerin, öğrencilerin, hocaların, idari personelin, kampüs çevresinde çalışan ya da yaşayanların bana yardımcı olmaları. Herbiriniz kampüsle ilgili iyi bildiği bir konuda üç beş satır yazı yazıverseniz hepberaber içi bilgi dolu kocaman bir site yaratırız.

Kısacası: Cebeci Kampüsü’nü tanıtacak, muhabirlik yapacak gönüllüler arıyorum.

Bana iletisim et cebecikampusu nokta com adresinden ulaşabilirsiniz. (Lütfen spam, zincirleme e-mektup ya da başkalarının yazdıklarını kendinizinmiş gibi göndermeyiniz.)

Ertuğrul Akçaoğlu

Ben -şimdilik- ‘viki’ diyorum. İngilizcesi ‘wiki‘ olan usulle hazırlanmış vebsiteleri var. İnternet’teki en kapsamlı anonim Türkçe ansiklopedi ve kendisi de bir viki olan Vikipedi bu terimi şöyle açıklıyor:

Wiki, herkesin üzerinde istediği gibi düzenlemeler yapmasına izin veren bilgi sayfaları topluluğudur. Gruplar, wiki sayesinde kolayca geniş dokümantasyonlar oluşturabilir, bu belgeler arasındaki sürüm farklılıklarını takip edebilir. Sayfalar arasındaki bağlantılar ve sayfa biçemlemeleri sistem tarafından otomatik olarak yapılandırılacağından, bilgiye erişme ve bilgi belgeleme wiki ile son derece kolaylaşmaktadır. Wiki ismi Hawaii dilinde çabuk anlamına gelen wikiwiki belimesinden türetilmiştir. http://tr.wikipedia.org/wiki/Wiki

Benim ifademle, hem okurlarının yazarları olduğu hem de her okurunun hemen her yazılanı yeniden kaleme alabildiği vebsitelerine viki deniyor. Vikipedi ve onun İngilizce ağabeyi Wikipedia çok güzel viki örnekleri.

Peki Türk Hukuk Şerhi Pro(c)esi nedir? Türh Hukuk Şerhi Pro(c)esi adı üstünde bir Türk hukuku şerhi yaratma projesidir. Bu proje bir viki usulü izlenerek hazırlanacaktır. Yani bir vebsitesi üzerinde sitenin kullanıcıları-okurları tarafından yazılacak, yazılanlar diğer okurlarca ve siteyi yönetenlerce sürekli elden geçirilecek ve güncellenecektir.

Bu projeyi gerçekleştirmenin teknik alt yapısını sağlamak oldukça kolay. Tek yapmamız gereken Mediawiki gibi bir yazılımı bir sunucuya kurmak ve onu Türkçeleştirmek. Zor olan kurulan vikinin içini doldurmak, yani Türk hukuku hakkında yazmaya başlamak. Tüm Türk hukukunu inceleyecek bir şerh yazmak öyle her babayiğitin harcı değil. Ne bilgimiz ne zamanımız yeter. İşte ‘viki’ usulü bu sebeple önemli. Binlerce Türk hukukçusu var. Her bir hukukçunun az da olsa katkısıyla ortaya büyük bir çalışma çıkarmak mümkün. Örneğin öğrenci arkadaşlar tuttlukları ders notlarını vebsitesine aktarabilirler. İlk başlarda – ders notu veya başka bir çalışma- yazılanlar az, eksik, hatalı, metodsuz ve önemsiz görünse de zaman içinde zengin bir hukuk kaynağını hep beraber biraraya getirmemiz hiç de zor değil. Yeter ki birlikte çalışmanın ve paylaşmanın değerini bilelim.

İşte Türk Hukuk Şerhi Pro(c)esi bu. Bakalım ne zaman gerçek olacak.

Ertuğrul Akçaoğlu

Bu bölümde deli saçması mı yoksa dahiyane fikirler mi olduğu belirsiz pro(c)elerimi bulacaksınız.

Bazılarınız (sanırım ve umarım) neden proje yerine pro(c)e dediğimi merak ediyordur. Anlatayım:

(daha fazla…)