Konuya ilgi duyanlar için panel 20 Kasım 2009 günü saat saat 13:30′da başlayacak.

3. gün programı: http://www.bilisim.org.tr/p3.HTM

Bilişim 09 web sitesi: http://www.bilisim.org.tr

* * *

Sonradan not: Bilişim 09′da konuştuklarımızın özetini meslektaşlarımla birlikte “Vadesiz Mevduatların İnternet Bankacılığı Yoluyla Boşaltılmasında Banka ve Mevduat Sahiplerinin Hukuki Durumlarına Kısa Bir Bakış: Çok Yapılan Bazı Yanlışların Doğruları” adı ile kısa bir yazı olarak kaleme aldık.

© 2009 – 2010, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

135 kitabın dijitalleştirilmesi ikibuçuk ay sürdü. Bu kez tarayıcı yerine dijital fotoğraflama yöntemini kullandık. Bu amaçla Atiz firmasından temin ettiğimiz BookDrive DIY cihazından yararlandık. Bu cihazın üzerinde iki adet Canon EOS 400D dijital fotoğraf makinası yeralıyor. Çekimleri fakültemizin idari personel kadrosuna yeni katılan Mualla hanım arkadaşımız ile öğrencilerimiz İlknur ve Gökhan yaptılar. Çekimlerin yapılmasını Roma Hukuku kürsüsünden değerli arkadaşım Eşref özenle denetledi. Resim işleme, karakter tanıma, PDF’ye dönüştürme ve siteye yerleştirme gibi işleri öğrencilerimiz Durmuş, Caner, Enver ve Burak yürüttüler.

Bu süreçte bana “genel koordinatör” sıfatı uygun görüldü. Projenin genel koordinatörü olarak ben – her mühim sıfat sahibi kişi gibi – pek bir şey yapmadım; ortalıkta dolandım; bol bol havanda su dövdüm; arada sırada ortaya çıkan küçük problemlerin çözümü hakkında ahkam kestim.   :o)

Müze sitesi dün “http://auhf.ankara.edu.tr/muze” adresinden hizmet vermeye başladı. Şu anki hali ile bazı eksikleri, epeyce de kusurları var. Önümüzdeki bir kaç hafta boyunca bildiğimiz eksikleri ve kusurları yavaş yavaş gidereceğiz. (Ancak hem öğrenci arkadaşlarımın sınavları yaklaşıyor hem de benim biraz tez – makale vs. yazmam lazım gene. Bu sebeple müzedeki düzeltmelerin yapılması gerçekten de “yavaş” olabilir.) 

Müzede bolca Latince, İtalyanca, Fransızca eser var. Bir miktar da İngilizce ve Almanca… Üç-dört tane de el yazması Osmanlıca/Arapça eser mevcut. Yabancı dil bilmeyenlerin pek bir işine yaramayacak bu site ama özellikle hukuk tarihi ve sosyolojisi çalışanlar için paha biçilmez bir kaynak olacak sanırım.

Küçücük bir teknik not: Tarayıcı ile kitap tarandığında dijital fotoğraf çekme yöntemi ile kitap taranmasına(?) göre çok daha kaliteli ve verimli(!) sonuç alınabiliyor. Eğer bir kitabı kesmek ve sayfaları üsten beslemesi olan ve çift yüzlü tarama yapabilen bir tarayıcı ile tarama imkanınız var ise dijital fotoğraf makinası kullanan cihazları tercih etmeyin derim. Bizim müze projesinde kullandığımız cihaz ve yöntem, kesilmesi mümkün olmayan kitaplar bakımından zorunlu bir tercih olsa da tarayıcılar kadar iyi sonuç vermiyor.

© 2008, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi’nin ve Ankara Law Review’un bütün sayılarını (yaklaşık 240 cilt dolusu makale) İnternet’e aktarmak bize yetmedi. Hocalarımızın yazdığı 80 kadar monografiyi de İnternet’ten hukuk öğrencileri ve araştırmacılarla paylaştık. Bu kolleksiyona her gün yeni eserler eklemeye devam ediyoruz. (Bkz: http://auhf.ankara.edu.tr)

Gelelim büyük habere:

Siz bu satırları okurken öğrencilerimiz ile idari ve akademik personelimizden oluşan küçük bir ekip fakültemiz kütüphanesinin müzesinnde yer alan nadide eserleri dijital ortama aktarmaktalar. Hedefimiz, Nisan ayı başında değerine paha biçilemez ve hiç bir yerde (kolay kolay) bulunamaz eserleri (ki 200 kadar eserden bahsediyorum) kilitli camekanların içinden çıkarıp sizlerin masalarının üstüne koyabilmek.

Projenin bu aşamasının teknik detaylarını daha sonra paylaşacağım sizlerle. Tahmin edeceğiniz üzere bu kez bir tarayıcı (scanner) kullanmıyoruz. Kitaplara hiç zarar vermeden taramanın yollarını bulduk!

Sevinçliyim. Ufak adımlarla da olsa hukukumuza, kütüphaneciliğimize ve araştırmacılarımıza büyük katkı sağlayacağına inandığım bir işle uğraşıyoruz. Ve sevinçliyim, çünkü öğrencilerimiz, fakülte yönetimi, asistan arkadaşlarım hep birlikte çalışıyoruz.

© 2008, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

Dilimizde kulağa hoş gelen ama pek de birşey ifade etmeyen içi boş, boşaltılmış, çarpıtılmış o kadar çok terim var ki. Örneğin yıllar önce birileri bir “trafik canavarı” yarattılar. Yollarımızda her yıl ölen, sakat kalan, araçları mahvolan insanlara bu zararları hep trafik canavarı veriyordu. Adı belliydi, hatta eşgali bile belliydi. Öyle değil mi, yolların kenarlarına üzerinde o trafik canavarının resmi olan trafik levhalarını asmadılar mı? Kuralları bilmeyen, bilsek de işimize gelmediği için uymayan, yolların kalitesini düzeltmek, trafik cahillerini eğitmek, trafik ahlaksızlarını adam etmek için gerekenleri yapmayan bizler değildik de o trafik canavarıydı. Siyasiler, bürokratlar ve elbette trafikte yolunu bulmaya çalışan biz vatandaşlar masumduk.

“Kayıt dışı” da aynen “trafik canavarı” gibi bir şey işte. O da bir canavar. Türkiye ekonomisi içinde dolanıp duruyor ama sürekli saklanıyor. Ne çalıştırdığı işçilerin sigorta primleri ödüyor ne de vergileri. Ticari ahlaka sahip değil, gerektiğinde rüşvet veriyor, kaçakçılık yapıyor, çalıyor çırpıyor. Namuslu sermayenin karşısındaki “haksız” rakip, çalışkan emekçinin evlatlarının ekmeğini çalan kötü adam o. Devletin her yerde aradığı ama bir türlü ele geçiremediği suçlu. Bir de fotoğrafını ele geçirebilsek ya da en azından eşgalini belirleyebilsek çok süper olacak. Acaba yüzünden kirli sakallı eksik olmayan, pahallı takımının içine kravat takmak yerine göğüs kıllarını göstermeyi tercih eden, İtalyan pabuçlarının topuklarına basan ve son model “cip”inden hiç inmeyen bir eşgal uyar mı “kayıt dışı” canvara?

Siz kayıt dışının neyin nesi, onu yaratanların nasıl tipler olduğunu hayal ededurun ben kayıt dışından nasıl kurtuluruz sorusuna yanıt bulmaya çalışayım.

Diyorlar ki girişimcinin üzerindeki vergi yükü çok fazla. Bu yükle hiç bir yatırım yapılmaz, işletme kurulmaz, ticaret yürütülemez? İnsan ister istemez soruyor? Sahiden öyle mi? Peki ya aynı koşullarda “kayıt içi” yatırım yapan nasıl yapıyor? Neyse…

(Çok ilgili değil ama demeden geçemeyeceğim: ABD’deki Ekonomik Politika ve Vergilendirme Enstitüsü’nün bir raporuna göre ABD’nin en büyük ve en karlı 250 çok uluslu şirketinin yarısından çoğu en üst vergi dilimine uygulanan oran olan %35’den daha az oranlara göre vergi ödüyorlarmış. Daha ilginci bu şirketlerin %16’sı vergi öncesi karları ortalama 25.8 milyar dolar olmasına rağmen hiç vergi ödememişler. Hatta bazıları devletten vergi iadeleri almışlar.[1] Buna benzer örnekleri Türkiye’den de vermek mümkündür eminim. Söylemek hiç hoşuma gitmiyor ama demek ki kayıt içinde kalıp da vergi ödememek de mümkünmüş… Neyse, geçelim.)

Gelelim sadede: Türkiye’de kayıt dışı var mıdır yok mudur diye kimse sormuyor. Hepimiz biliyoruz ki var. Sıkça tartışılan kayıt dışının hacminin ne kadar olduğu. Ekonominin %30’undan tutun da %60-70’lerinin kayıt dışı olduğunu iddia edenler var. Yani yarı gerçek yarı hayali, eşgali belli olmayan bir kayıt dışı ile uğraşıyoruz. Demek ki yapılması gereken ilk şey kayıt dışının hacmini belirlemek. Tam oranının ne olduğu çok da önemli değil aslında önemli olan bir sonraki cümlede değineceğim “havuç”un maliyetini karşılayıp karşılayıp karşılamayacağının tespiti.

Kayıt dışından kurtulabilmek için bir havuç ve bir de sopaya ihtiyacımız olacak. Bunların ikisini de eş zamanlı göstereceğiz ama eş zamanlı kullanmayacağız. Evet, bize bir havuç lazım. Hani diyorlar ya vergiler, sigorta birimleri çok yüksek, o yüzden herkes kayıt dışına kaçıyor diye; biz de diğeceğiz ki (tabi eğer araştırma inceleme neticesinde değeceğine kannat getirdiysek) biz öncelikle kurumlar vergisini sonra gelir vergisini ve sonra katma değer vergisini aşağıya çekeceğiz. (Zaten bomboş olan hazinemizi hepten boşaltma riskini göze alacağız yani.) Ama bugün değil, ne bileyim, beş yıl sonra bu dediğimizi yapacağız diyeceğiz. Bunun kanunu bugünden çıkaracağız ve fakat kanunun yürürlüğünü beş sene sonrasına bırakacağız yani.

Diğer taraftan sopayı da göstereceğiz. Diğeceğiz ki ben kayıt dışı olarak faaliyet gösteren sermayeyi yakalayacağım ve fena yapacağım. Elinde ne var ne yoksa alacağım; makinalarına el koyacağım, stoklarına el koyacağım, banka hesaplarına el koyacağım, kendi ve yakınları üzerine olan menkul ve gayrimenkullerine de el koyacağım ve bununla da yetineyeceğim kendisini de iki üç sene içeri tıkacağım; bu cezayı da paraya çevirmeyeceğim, ertelemeyeceğim ve saire. Sopayı göstereceğiz dedim ya göstereceğiz ama onu da hemen kullanmayacağız. Ne bileyim, ona ait yasayı da bugünden çıkarıp yürürlüğe girmesini üç-dört sene sonraya bırakacağız.

Ve oturacağız, alacağız elimize bir çuvaldızı, kendimize batıracağız. Sopayı kullanabilmek için güçlü kuvvetli adamlar, havuçu verebilmek için güçlü kuvvetli bir hazine lazım. Üç sene sonrası için güçlü bir mali denetçi kadro ve hızlı işleyen bir adli sistem için hazırlıklar yapacağız. Beş sene sonrası için de vergi oranları düştüğünde kayıt dışı hala dizginlenememişse piyasaların doğal dengesi oluşuncaya kadar hazinede açılacak ek delikleri yamayacak kadar kenara para koymanın yolunu bulacağız. İşte tüm bunları yaptıktan sonra başlayacağız eğitmeğe. Bir yandan mali denetçileri bulup yetiştireceğiz, bir yandan halka üç sene sonra birilerinin sopa yemeye başlayacağını, sopa yemek istemiyenlerin bugünden hazırlıklarını yapıp kayıtlı sisteme girmeleri gerektiğini, girenlerin sopadan kurtulmak bir yana düşecek olan vergilerden yararlanabileceklerini anlatacağız. Ve gerçekten de zamanı geldiğinde bu dediklerimizi yapacağız. Üçüncü sene geldiğinde kayda geçmemiş işletmleri birer birer bulup canına okuyacağız ve beşinci seneden itibaren vergi oranlarını aşama aşama aşağı çekeceğiz.

Böyle bir yöntem işe yarar mı? Bilemem. Sizin daha iyi bir öneriniz var mı?

18 Haziran 07
Milas

——-
[1] R McIntyre and TDC Nyuyen. 2000. Corporate Income Taxes in the 19902. Institute of Taxation and Economic Policy: Washington, DC. October. Also available at http://www.ctj.org/itep/corpOOpr.htm.

© 2007 – 2009, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

AÜHF Logo

Ve sonunda bitti! Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergileri tümüyle dijital ortama aktarıldı; sitesi ve DVD’si hazırlandı. Birazdan saatler 1 Mayıs 2007′nin ilk dakikalarını gösterdiğinde dergilerin sitesini herkesin erişimine açacağım. Bu konuyla ilgili bir önceki yazımdan bugüne kadar geçen on beş gün içinde neler yaptığımızı kısaca anlatmak istiyorum size.

Fakültemizin üç öğrencisi Caner Yılmaz, Durmuş Cevlan ve Burak Şahin önce dergileri cilt cilt TIFF (resim) formatında taradılar, sonra OCR yazılımıyla bu resimleri yazıya dönüştürdüler. Dönüştürme işlemi epeyce başarılı olmakla berbaer yinede hatalar içeriyordu. Bu hataları kontrol edip düzeltmeye yetecek kadar vakit olmadığı için her bir ciltteki bütün makaleleri içinde yazı gizli resim PDF formatında ayrı ayrı kaydettiler. (Caner ile Durmuş daha çok çalıştı, Burak biraz kaytardı ama o da sonradan gene dergiyle ilgili başkaca işlerde yardım etti.)

Öğrenciler bu işleri yaparken ben dergilerin eksiklerini gidermek, araştırma görevlisi arkadaşlardan gelecek künyeleri toparlamak, sitede kullanılacak yazılımı belirlemek, siteyi tasarlamak gibi her biri başlı başına ıvır zıvır iş olan ama birarada adamı epeyce zorlayan işlerin peşinde koşturuyordum.

Kolay olsun diye esasen başka bir amaçla kullanılan kaynak kodu açık bir yazılımı fakülte dergisini yayınlamak için kullanmaya karar verdim. Başlarda herşey yolunda gidiyordu ama künyeleri siteye aktarmaya başladıkça sorunlar başladı. Önce kullandığım yazılımın arama fonksiyonun bizim işimize yaramayacağını farkettim. Onun yerine sitenin içine Google’ı kullanarak arama yapan bir eklenti ekledim. Bu eklenti kendi işini yaptı ama başkaca şeyleri bozdu. Onu düzelteyim derken başka şeyler… Neticede siteyi üç kere sil baştan kurmam gerekti. Buna ek olara 56 ciltteki toplam 222 sayının içinde yer alan her bir makalenin künyesini teker teker elden geçirerek göze güzel görünür hale getirmem gerekti. Sonra da bu künyelere yaklaşık 1400 makalenin linklerinin teker teker bağlanması… İşte bu noktada bir kaç arkadaş çok yardımcı oldular. Yukarıda saydığım öğrenci arkadaşlara ek olarak Hasan Yılmaz isimli bir diğer öğrencimiz, kürsü arkadaşım Ar. Gör. İnci Solak Akman, tezini bitirip teslim ettiği gün yakaladığımız Ar. Gör. Selin Özden, fakülteye başlayalı daha bir kaç gün olan Ar. Gör Neva Öztürk künyelerin linklerinin bağlanmasına katıkıda bulundular.

Geçen on beş gün içinde sanırım 6 ya da 7 geceyi ya hiç uyumadan ya da sabaha doğru yatarak geçirdim. Dün gece de onlardan biriydi. Her neyse, sonunda bu sabah dekana “site hazır” diyebildim. Sitenin hala eksikleri ve kusurları olduğunu biliyorum ama hem benim pilim biit hem de sitenin bu haliyle kamunun erişimine açılabileceği kanaatindeyim. Kusurları siteden yararlananlar bizi uyardıkça düzelteceğiz artık.

Gelelim DVD’ye… Onu da az evvel hazıladım. DVD özetle sitenin birebir kopyası. DVD’nin içinde sitenin dosyalarına ek olarak Firefox’un doğrudan diskten çalışan bir kopası da geliyor. (Bunu Explorer düşmanlığından değil, Explorer’ın fakülte dergisi sitesinin offline kopyasını gezerken çıkardığı ActiveX sorunlarını Firefox’da yaşamadığım için tercih ettim.) Özetle, DVD’yi bilgisayarın sürücüsüne koyduğunuzda Firefox otomatik olarak açılıyor ve diskteki sitenin kopyasını ekrana getiriyor. İnternet’e bağlanmaksızın tüm makaleleri DVD’den okumak mümkün. Ancak arama fonksiyonu İnternet bağlantısı olmadan çalışmıyor.

Bu kadar bilgi yeter. Ben uyumaya gidiyorum…

Bu yazi ile ilgili yazıları da okuyabilrisiniz:

Hukuk Fakültesinin Yeni Sunucusu

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (1)

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (2)

© 2007 – 2008, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

HP Scanjet 8390

Dergi projesinde kullanacağımız tarayıcı perşembe günü geldi. Alınan tarayıcı HP Scanjet 8390.

Tek taraflı (simplex) modda 35, çift taraflı (duplex) modda 70 sayfayı bir dakika içinde tarayabiliyormuş bu yazıcı. Elbette gerçek kullanımda biz bu hızları yakalayamayacağız.

İki bilgisayarla birlikte tarayıcıyı fakültedeki bir odaya yerlestirdik. Tarayıcının bağlı olduğu bilgisayar yine bir HP. 2.4 ghz. hızında AMD Athlon 64 işlemcisi, 512 MB belleği (RAM) ve 80 GB’lik SATA harddiski var. Bu bilgisayarın belleğini 2 GB’ye yükselltim. Bu bilgisayara bir de 1 adet 250 GB’lik harddisk ekleyeceğim. (Tarama için tercih ettiğim TIFF formatındaki dosyalar oldukça büyük yer kaplıyor.) Tarayıcı gayet kullanışlı tarama (scan) ve optik karakter tanıma (OCR) yazılımlarıyla beraber geldi. Tarayıcı ve bağlı olduğu bilgisayar 400-500 sayfalık bir dergiyi 300 dpi çözünürlükle 25-30 dakika’da hem tarayabiliyor hem de içeriğini yazıya dönüştürebiliyor. Eğer 600 dpi çözünürlüğe çıkarsak sadece tarama işlemi bir saati aşabiliyor. HP’nin yazılımı 300 dpi ile 600 dpi arasındaki seçeneklere izin vermiyor. 300 dpi çözünürlük ekranda çok tatminkar gözükmese de yaptığım denemeler 600 dpi ile arasında sadece dikkatli bir gözün yakalayabileceği kadar az fark olduğunu ortaya koyduğu için taramaları 300 dpi’da yapmaya karar verdim. (Bir ara buraya 300 dpi ve 600 dpi ile taranmış sayfaların örneklerini koyarım.)

Kullandığımız ikinci bilgisayar YÖNSİS marka 3.2 ghz. hızında Intel P4 işlemcisi, 512 MB belleği ve 80 GB (sanırım SATA) harddiski olan bir bilgisayar. Bu bilgisayarın belleğini 1 GB’ye yükselttim. Muhtemelen bu bilgisayara da bir 250 GB’lik harddisk takmam gerekecek. Bu ikinci bilgisayar sadece optik karakter tanıma (OCR) için kullanılıyor.

HP 2000 Series

Her iki bilgisayar ağ üzerinden birbirlerine bağlı. Birinde tarama işlemi yapılırken diğerinde tanıma ve işlemi yapılabiliyor. Böylelikle zaman kaybı minimuma indiriliyor.

Tarayacının ve iki bilgisayarın başında üç öğrenci arkadaşım çalışıyorlar. Dergileri cilt cilt tarayıp, makale makale ayırıyor; OCR yazılımı ile okutup, içinde yazı gizli olan resim PDF formatında kaydediyorlar. Her bir cilt taranıp, içindeki makaleler ayrı ayrı PDF dosyalarına dönüştürüldükten sonra fakülte öğretim elemanlarının hazırladıkları künye ve anahtar sözcükler PDF dosyalarının`özellikler` kısmına giriliyor. Her bir dosya belli bir sisteme göre adlandırılıyor ve klasörleniyor. Dijital ortama aktarılan deriglein belki ileride aynı basımını yapma ihtiyacı doğar diye taranan orijinal TIFF dosyaları da saklanıyor.

Hazırlanan PDF dosyaları OCR yazılımından istifade edilerek hazırlandığı için her bir makalenin içinde tam metin araması yapılabilecek. Ayrıca, öğretim elemanlarının çıkardıkları künyeler ve özellikle de anahtar sözcükler PDF dosyalarının özelliklerine işlendiği için Google gibi arama motorları makaleleri çok daha iyi indeksleyebilecek.

Niye doğrudan yazı PDF yerine resim + gizli yazı PDF yapmayı tercih ettiğimi merak edenleriniz var ise (ki bu yönde sorular aldığım için yazıyorum) yanıtı şu: OCR ile yazıya dönüşüm işlemini gerçekleştirdikten sonra yazıları kontrol edip hatalarını düzeltmek çok zaman alacaktı. Her bir ciltte 4 sayı var. Her sayıda ortalama 10 makale var desek, 56 cilt çarpı 4 sayı çarpı 10 makaleden 2240′ın üzerindeki makaleyi satır satır, kelime kelime kontrol etmek gerekiyor tümüyle yazı PDF seçeneğini gerçekleştirebilmek için. Bunu yapabilecek/yapmak isteyen kimse yok; zaman da yok. Hedefim 20-25 gün içinde bütün dergileri makale makale PDF haline getirmek. Bu aşamadan sonra dergileri fakültenin sunucusuna yerleştirmek ve ayrıca içinde arama yapılabilir CD haline getirmek gerekecek ki bu işleri doğru düzgün şekilde yapmak biraz daha vakit alacak.

Daha önceki yazımda sunucuya Açık Dergi Sistemi yazılımını kurduğumu aktarmıştım. Bu yazılım bir harika ama eski dergilerin yayınlanması bakımından işimize yaramayacak. Yeni sayılar bakımından bile kullanabileceğimizi sanmıyorum. Çok daha basit – ve mümkünse gene kaynak kodu açık – bir yazılım bulmam gerekiyor…

Dergi projesini tamamladıktan sonra fakültenin yayınladığı diğer eserlerin (özellikle de piyasa bulunamayan eski eserlerin) dijital ortama aktarılmasına gelecek sıra. Bir kaç gündür fakültenin depolarındaki kitaplar elden geçiriliyor, birer birer temizleniyor. Ben bunlardan ikişer üçer tanesini tarama işlemlerini yaptığımız odaya taşıttırıyorum. Duvarlar kitaplıklarla, kitaplıklar kitaplarla doldu. Daha gelecek o kadar çok kitap var ki… Meğer ne çok kitap yayınlamış bizim fakültemiz.

Bu yazi ile ilgili yazıları da okuyabilrisiniz:

Hukuk Fakültesinin Yeni Sunucusu

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (1)

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (2)

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (3)

© 2007 – 2009, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

Proje, tahmin edeceğiniz üzere, iki parçalı: İlk aşama eski sayıların dijital ortama aktarılması ve Internet’ten yayınlanması. İkinci aşama yeni sayıların baskıya ek olarak doğrudan Internet’te yayınlanması. İkinci aşamayı halletmesi kolay, bizi asıl uğraştıracak olan ilk aşama.

Proje için fakültede bir sunucu kurduğumu daha evvel yazmıştım. Bu sunucunun adının (adresinin) “auhf.ankara.edu.tr” olmasını arzu ediyordum ama adı belirlemek benim yetkimde değil. Biz resmi yazı ile istediğimiz adı rektörlikten talep ettik; üniversitenin bilgi işlem daire başkanlığı auhf.law.ankara.edu.tr adresini takdir etti. (Elbet bir bildikleri vardır.) Sunucuya şu anda Internet’ten ulaşılabiliyor. (Bir önceki yazıdan bu yana sunucu da yaptığım tek değişiklik bellek miktarını 512 KB’den 2GB’ye yükseltmek oldu. Bir süre sonra da hard disk kapasitesini artıracağım. Ancak RAID kullanıp kullanmama ve yedekleme konularında nasıl bir yol izleyeceğime henüz karar vermedim.) Dergileri pek muhtemelen auhf.law.ankara.edu.tr/dergiler adresine yerleştireceğim. (Ankara Hukuk Fakültesi Dergisi’nin yanı sıra Ankara Law Review’da burada olacak.) Şu anda orada Açık Dergi Sistemi yazılımı kurulu. Pek çok özelliği bulunan bu yazılımı kullanır mıyız bilemiyorum; çünkü, hocalarımıza kullanımı biraz zor gelebilir bu yazılımın. Gene de ben yazılımı kurdum. Dileyen kullanır, dilemeyen kullanmaz.

Sunucuyu kurması kolaydı. İşin asıl zor kısmı eski dergilerin tasnif edilmesi, taranması, indekslerinin çıkarılması ve Internet’e aktarılması. Dekan benimle birlikte medeni usul hukukçusu arkadaşım Emel Hanağası’nı projenin organizsyon/koordinasyonuyla görevlendirdi. Emel’le birlikte geçen 64 yılda çıkarılmış bütün dergileri kırk küsur hukukçu arkadaşımıza paylaştırdık. Bazı arkadaşlarımıza bir, bazılarına iki cilt düştü. Eski sayıları daha kıdemli arkadaşlara, yeni sayıları daha genç arkadaşlara verdik. (“Verdik” diyorum ama arkadaşlarımızı bu iş için görevlendiren elbetteki biz değiliz, dekan.) Emel kendine haksızlık ederek iki kişiye paylaştırmamız gereken koca bir cildi tek başına aldı. Bir cilt de bana düştü.

Yapacağımız iş şu: Her bir derginin künyesini çıkartacağız. Hangi dergide kimin ne başlıklı makalesi yayınlanmış. Açıkcası ben makalelerin özetinin de çıkarılması gerektiğini düşünüyordum ve bu düşüncemin teknik gerekçeleri de vardı ama “özet” konusu bazı arkadaşlarca itiraza uğradı ve dekan özet çıkarılmasından vazgeçti. Özet çıkarmaya itiraz edenlerin gayet haklı gerekçeleri var ama yine de ben özet çıkarmalıydık ve büyük bir fırsatı kaçırdık diye düşünüyorum. (Özet meselesini bir başka yazıda açarım belki ama şimdilik bu konuya daha fazla değinmek istemiyorum.)

Arkadaşlar arasında kendine verilen işi en hızlı yapan Timuçin Köprülü oldu. Timuçin’e 1969 yılında yayınlanmış olan 26. cilt düşmüştü. Timuçin cildi teslim aldığının ertesi günü o ciltdeki dergilerdeki tüm makalelerin künyelerini ve bu makalelere ait anahtar sözcükleri çıkarıp bana teslim etti. Gönderdiği metni okurken çok etkilendim. Yapmakta olduğumuz işin Türk hukukçularına ne kadar büyük bir katkı sağlayacağını bir kez daha farkettim.

Ciltlerin büyük bölümü kesilerek otomatik beslemeli tarayıcı ile taranabilir hale getirildi. Önümüzdeki hafta içinde üniversitenin döner sermaye işletmesi aracılığyla aldırıyor olduğumuz bir tarayıcının bize teslim edilmesini bekliyorum. (Tarayıcının ne marka ve model olacağını bilmiyorum. Biz ihtiyaç duyduğumuz temel özellikleri döner sermayeye bildirdik, umarım onlar da düzgün bir cihaz alıp bize yollarlar.) Tarayıcı elimize geçtiğinde hızlı bir şekilde dergileri tarayıp PDF formatına çevireceğiz. (Bu aşamada optik karakter tanıma – OCR yazılımı kullanmayı ve böylece taranan sayfaları “dijital yazı”ya çevirmeyi deneyeceğim ama özellikle çok eski sayıların baskı kalitesi kötü olduğu için verimli netice alabileceğimizi hiç sanmıyorum. Dolayısıyla PDF’ler pek muhtemelen yazı değil resim esaslı yani arama motorlarınca otomatik indekslenemeyen türden PDF olacak. Arkadaşlarımızın çıkarmakta olduğu künyeler ve anahtar sözcükler (ve tabi çıkarılmasından vaz geçilen özetler) bu bakımdan büyük önem taşıyor işte.) Kullanacağımız tarayıcı bir dakika içinde tahminen 50-60 sayfayı önlü arkalı olarak tarayabileceği için günde 4-5 ciltlik dergiyi dijital ortama aktarabileceğimizi düşünüyorum. (Tabi bu oldukça iyimser bir tahmin.) Her şey yolunda giderse Haziran sonu olmadan 64 yıllık Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi kolleksiyonu Internet’ten erişilebilir olacak.Dergilerin Internet’ten erişime açılması için bir kokteyl falan mı düzenlesek acaba? Bunu bir dekana sorayım yarın… :o)

Proje ilerledikçe gelişmeleri yazacağım…

Bu yazi ile ilgili yazıları da okuyabilrisiniz:

Hukuk Fakültesinin Yeni Sunucusu

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (2)

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (3)

© 2007 – 2008, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

Bu ay içinde yeni bir gelişme oldu. Fakültenin yeni dekanı beni çağırıp fakültenin yayınladığı dergileri bundan sonra İnternet üzerinden de yayınlamak istediğini bunu yapıp yapamayacağımızı sordu. Yaparız, dedim. Zaten daha önceden de yapmıştık. 1999 yılında fakülte dergisinin bir sayısını İnternet üzerinden yayınlamıştık. Sonra ben yurtdışına gidince o proje yarım kalmış, sonradan da birileri siteyi yenilerken eskileri arşivlemediği için yayınlanan dergi de kaybolup gitmişti. Fakülte dergisinin İnternet’te yayınlanması yıllardır değişik ortamlarda konuşulurdu ama bugüne kadar herhangi bir başlangıç yapılmamıştı. Bunda biraz benim de kusurum var sanırım. İdare hukukçusu bir ağabeyim bundan bir kaç ay önce aynı konuyu bana açmıştı aslında. Destek sözü vermiştim ama kendi hayatımdaki sıkıntıları hâlâ aşamadığım için bir türlü bu işe girişememiştik. Yeni dekanımız belli ki ilk icraatlarından biri olarak önem veriyordu derginin İnternet’ten yayınlanması işine.

Önce dekan, sonra ben bilgi işlem dairesi ile temas ettik ilk iş olarak. Muhtelif alternatifleri görüştükten sonra bu iş için bir sunucu kurmamızın ve bu sunucuyu fakültede bulundurmamızın uygun olacağına karar verdik. Neticede fakültenin deposundan bir bilgisayar çıkarıp Ekim ayında kurmuş olduğum sunucucun aynısını sil baştan kurmuş oldum. Bu kez eski bir bilgisayar yerine yeni denebilecek bir bilgisayar kullandım ama.

Sadece elde olan parçaları kullanarak hazırlanan sunucunun şu anki donanın ve yazılımı ve ileride yapmayı düşündüğüm iyileştirmeler kaba hatlarıyla şöyle:

Donanım: 3.2 ghz. hızında hyper-threading özellkli P4 işlemci, 7.200 rpm hızında
80 gb harddisk ve 512 mb 533 mhz hızında DDR2 ram. Bu donanımda kısa vadede yapmayı düşündüğüm tek değişiklik ram miktarını 2 gb’ye çıkarmak. Kurduğum işletim sistemi performansı artırmak için ramı olabildiğince fazla kullanmaya ayarlı. Dolayısıyla ram arttırmakla en az yatırımla (yaklaşık 250 YTL) bu donanımdan elde edebileceğimiz en fazla performansı elde etmeyi amaçlıyorum. Daha sonraki aşamalarda eğer hem ihitiyaç hem de imkan olursa sisteme bir küçük UPS ünitesi (fakültenin jenaratörleri mevcut, büyük bir UPS’e hiç gerek yok) ve bir kaç harddisk daha (özellikle RAID için) takılması söz konusu olabilir. Tabi tüm bunlar bu sunucunun gerçek iş yüküyle orantılı olarak söz konusu olabilecek.

İşletim sistemi: Kaynak kodu açık Red Hat Enterprise Enterprise Linux 4′ün bir türevi. RHEL’e para ver(e)meyeceğimiz için aynısının GPL’ye uygun olarak marka bilgilerinden arındırıldıktan sonra bir başka ad altında yeniden paketlenmiş bir versiyonunu kullandım. Bu hafta içinde RHEL 5 piyasaya çıkacak biliyorum ama biz kısa vadede RHEL 5′e geçmeyiz.

Dergi yazılımı: Kaynak kodu açık Açık Dergi Sistemi Bu yazılım bir yazarın makalesini göndermesinden, yazının hakemlere yönlendirilmesine, oradan mizampajının yapılıp yayınlanmasına kadar bütün süreci kontrol edebiliyor. Biz muhtemelen sunduğu özelliklerin çoğunu kullan(a)mayacağız.

Sunucu hazır ancak (benim sağlık sorunlarımdan kaynaklanan gecikme nedeniyle) henüz İnternet’ten erişime açılmış değil. İlk aşamada bu sunucu da sadece fakülte dergilerini ağırlayacağız. İlk önce yeni dergilerin tam metin sürümlerini HTML + PDF olarak erişime açarken, daha sonra eski sayıları HTML özet + PDF tam metin olarak yayınlamayı planlıyoruz. AÜHF dergisinin 1943′den beri yayınlandığını düşünürseniz eski sayıları yayınlamanın ne kadar da uzun bir süre alacağını tahmin edebilirsiniz.

İlerleyen aşamalarda sunucuya dergi yazılımının yanı sıra akademik kadronun başkaca yerlerde yayınlanmış ya da yayınlanmamış makalelerini yayınlayabilmeleri için bir başka yazılım ve ufak bir intranet yazılımı kurmayı da düşünüyorum. Bakarsınız bizim ders yazılımını da buraya taşırız. Ne de olsa fakültenin ders sitesini Amerika’daki bir sunucuda ağırlamak pek de doğru sayılmaz…

Bu yazi ile ilgili yazıları da okuyabilrisiniz:

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (1)

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (2)

Hukuk Fakültesi Dergi Projesi – Gelişmeler (3)

© 2007 – 2008, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

Geçtiğimiz hafta usul hukuku çalışan bir arkadaşımın bir yüksek lisans öğrencisiyle konuşmasına kulak misafiri olunca istinafa ilişkin yasal düzenlemelerin bir kaç yıl önce yapıldığını, istinaf mahkemelerinin ise – “Bölge Adliye Mahkemeleri” adı altında – hâlâ kurulma sürecinde olduğunu öğrendim.

Bugün de Radikal Gazetesi’nde istinaf mahkemleri hakkında, bu mahkemelerin hukuk sistemimiz içindeki tarihi yerini de anlatan, gayet bilgilendirici bir makaleye tesadüf ettim. Bir yargıç olan Gürsel Kasım tarafından kaleme alınmış olan 1879 ile 1924 arasındaki ‘istinaf’lı 45 yıl ve uygulamadan beklenenler başlıklı yazıyı okumanızı konuyla ilgilenen herekese tavsiye ederim.

© 2007, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.

Bugün Yüksek Seçim Kurulunun -yoğunluktan olsa gerek- doğru düzgün ulaşılamayan (çalışmayan) web sitesinden kendimin ve eşimin seçmen kayıtlarını kontrol ettim ve çok şaşırdım. Ben on küsur yıl önce yaşadığım semtte, eşim ise çocukken ailesi ile beraber yaşadığı şehirde seçmen olarak kayıtlı görünüyor. Oysa daha geçen yıl bağlı olduğumuz muhtarlıklıktaki kayıtlarımızı güncellemiştik biz. Demek ki bizim muhtarlığa kayıt yaptırmamız ya da var olan kaydı güncellememiz kendiliğinden seçmen kayıtlarımızın da güncellenmesini sağlamıyormuş. Ben yarın sabah ilk iş muhtarlığa uğrayacağım…

Siz de Yüksek Seçim Kurulu’nun sitesinden –eğer ulaşabilirseniz elbette- seçmen bilgilerinizi kontrol edebilirsiniz. Adres şu: http://www.ysk.gov.tr/ysk/secmenBilgi.jsp

Dilerim seçmen kayıtlarınızı görünce benim kadar şaşırmaz ve muhtarlığa koşmak durumunda kalmazsınız.

© 2007, Ertuğrul Akçaoğlu. All rights reserved.